Metalin işlenmesi, ısıl işlemler ve endüstriyel alanda kullanılmasında özellikle çelik malzemelerde sertlik ve dayanıklılığı ölçerken “Rockwell C Sertlik” birimi anlamına gelmek ile birlikte HRC kavramından yararlanır. Bu ölçekte malzemenin direnci göz önünde bulundurulurken, HRC değeri artan bir malzemenin sertliğinin daha yüksek olduğu anlaşılır. Bu ölçek ise sertlik ölçüm tablosu ile diğer yöntemlere dönüşebilir ve kullanılabilir değerler elde edilebilir.
Sertlik Ölçüm Tablosu Nedir?
Sertlik ölçüm tablosu, metal ve değişen ham maddelerin sertlik değerlerini değişen test metotları arasında dönüştüren ve karşılaştıran bir referans uygulama uygulaması olarak kullanılan tablodur.
Sertlik ölçüm tablosu ile birlikte metalin HRC(Rockwel), HB(Brinell) ve HB(Vickers) sistemlerinde yapılan ölçüm sonuçları birbirlerine dönüştürülür ve karşılaştırmaları yapılır. Çünkü tablo ile birlikte yapılan bir test yönteminde elde edilen değerin başka bir test yönteminde nasıl bir sonuç ortaya çıkaracağı daha kolay anlaşılabilir. Hatta kalite kontrol açısından doğru malzemenin seçilebilmesi ve dayanıklılık anlamından karşılaştırma ile malzeme seçiminin daha kolay yapılabilmesi bu tablo ile sağlanır.
HRC Nedir?
HRC, metalin işlem görmesi ve kullanılabilirliği anlamında çelik ya da değişen benzer sert metallerde dayanıklılık değerini ölçme anlamında Rockwell C Sertlik birimi ile yapılan ölçümün sonucu için kullanılan birimdir.
Rockwell C Sertlik ölçümü yapılan bir metalde elde edilen değer sonucu için HRC birimi kullanılır. Ölçüm işleminde de metal malzemenin yüzeyi üzerine elmas bir ucun batırılması sağlanır. Bu sayede malzemenin elmas uca karşı direnci ölçülürken, genellikle takım çelikleri ya da sertleşmiş çeliklerde bu yöntem kullanılır ve yüksek ya da düşük değere göre metalin sertlik düzeyi anlaşılır.
HRC Aralıkları Nelerdir?
Net anlamda metalin ne kadar sert olduğunu gösteren standart ölçü birimi anlamına gelen HRC birimi için sonuçlar örnek olarak 61 HRC şeklinde ifade edilirken; burada ölçüm yöntemini HRC kavramı ve sertlik seviyesini de başındaki sayı ifade eder. Buna göre bugün HRC aralıkları 0-100 arası ifade edilirken, burada yüzdelik sistem değil sertlik derecesi ile sıralama aşağıdaki şekilde yapılır.
- 20-30 arası HRC değerleri yumuşak çelikler
- 35-45 arası HRC değerleri genel yapılarda kullanılan orta sertlikte çelikler
- 45-55 arası HRC değerleri sert alet çelikleri
- 58-62 arası HRC değerleri kesici çok sert çelikler
- 63 ve üzeri HRC değerleri kırılganlığa yakın çok nadir sertlikte çelikler
61 HRC Neden Önemlidir?
Tüm aralıklar içerisinde çok yüksek sertlik içeren çelik anlamını 61 HRC oluştururken, bu düzeyde çelikler kesici aletler, el aletleri, dayanıklı ve aşınmaz yüzeylerde kullanılır. Darbe istemese de esneklik gösteren bu çelikte yüksek kullanım avantajı yer alır.
Sertlik Ölçüm Tablosu Nasıldır?
Günümüzde sertlik ölçüm tablosunda standart bir şekilde ana değerler ile değişen sertlik test metotlarına göre rakamlar birbirleriyle dönüştürüldüğünde aşağıdaki tabloda ifade edilebilecek bir yapı ortaya çıkmaktadır.
Çelik Sertlik Değerleri Neden Önemlidir?
Çeliğin sertlik değeri, dayanıklı ve ne kadar aşınmaz olduğunu tespit etmek için önemli bir yapıya sahiptir.
HRC, HB veya HV birimleri ile yapılan ölçümlerde çeliğin nasıl bir içyapıya sahip olduğu, alaşımlarda neler bulunduğu ve ısıl işlemlerin nasıl bir sertlik sağladığı anlaşılır. Çelikte sertlik değeri yüksek olduğu zaman daha dayanıklı bir yüzey ve daha fazla aşınmazlık ortaya çıkar. Düşük sertlikte ise çelik daha kolay işlenebilen ve esnek bir yapı kazanır.
Sertlik derecesi ile birlikte çeliğin hangi alanda ve hangi sektörde kullanılabileceği belirlenir. Bazı sektörlerde çok yüksek dayanıklılık ve bazı sektörlerde ise aşırı esnek bir işleme avantajı gerekebilir.
Rockwell Sertlik Ölçeğinin Geçerliliği Nedir?
Rockwell C Sertlik ölçeği ile elde edilen HRC derece sonucu, bugün dünya çapında standart olarak kabul edilmiş ve güvenilirlik sağlayan bir ölçüm yöntemidir.
HRC birimi ile elde edilen sertlik değeri özellikle sektörel anlamda makine, yedek parça, otomotiv, beyaz eşya, savunma, inşaat ve bağlantı ekipmanları gibi birçok sektörün kullandığı çelik ve metalde doğru malzeme seçimi yapabilmesini sağlar. Kesici, aşınmaz, dayanıklı, esnek veya yumuşak çelik ve metal malzemelerde sertlik ölçüm tablosu üzerinden malzeme seçilerek, bu malzemelerde gereken ısıl işlemler ile üretim, işleme ve uygulamalar yapılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tabloda kullanılan sertlik ölçüm birimleri nelerdir?
Sertlik ölçüm tablosu içerisinde kullanılan ölçüm birimleri Rockwell C Sertliği anlamına gelen HRC, Brinell ölçüm birimi HB ve Vickers ölçüm birimi HV şeklinde ifade edilebilir.
HRC sertlik ölçümü nasıl yapılır?
Elmas uçlu özel bir konik cihaz malzeme üzerine değdirilerek yüzeydeki dayanıklılık ve aşınmazlığın ölçümü ile HRC sertliği belirlenir.
Sertlik ölçüm tablosu nasıl kullanılır?
Sertlik ölçüm tablosu birbirine dönüştürülmüş ve net değerler ortaya koyarken, bu değerlere göre istenilen sertlikte, dayanıklılıkta, aşınmazlıkta veya kolay işlenebilir özellikte çelik ya da diğer malzemeler kolaylıkla seçilebilir.