Kuvvet uygulanması ile esneme özelliğine sahip olarak şekil değiştirebilen ve kuvvetin kalkışı ile birlikte deformasyon görülmeden tekrar aynı hale dönebilen yay çeliği endüstriyel ortamda, yapılarda, makinelerde ve üretimde çok önemli bir çözüm sağlamaktadır. Çelik malzemenin bu özelliği kazanabilmesi açısından da birçok işlemden geçirilerek dönüşüm geçirmesi gerekirken, bu işlemler içerisinde özellikle yay çeliği ıslahı yer alır.
Yay çeliği ıslahı bir ısıl işlem türü olarak çelik malzemenin daha esnek, dayanıklı ve tok bir hale gelmesi için uygulanmaktadır. Proses dahilinde malzeme yüksek sıcaklıklarda östenit seviyeye kadar ısıtılarak işe başlanır. Sonrasında yapılan yağda soğutma ile sertleştirilen çelik esneklik sağlayacak şekilde menevişleme işleminden geçirilerek yay çeliği haline getirilir.
Yay malzemesi oluşturacak çeliklerde özellikle yüke karşı dayanıklılık ve çok büyük bir esneklik istenir. Üstelik yoğun kullanım sırasında kırılma dayanıklılığı gerektiren bu çeliklerde uygun çelik türü seçimi ve sonrasında da uygun ısıl işlem ile sonuç elde edilebilir. Bu malzemede uygulanması gereken en önemli işlem ise yay çeliği ıslahı işlemidir. Bu işlem bilinen iki aşamalı yani öncelikle sertleştirme sonrasında temperleme ile uygulanan ıslah işleminin yay çeliği için özel bir şekilde geliştirilmiş halidir.
Demiryolu araçları, makine yayları, yaprak yaylar, taşıt yayları, bağlantı ekipman yayları, civata emniyet yayları, saat sanayisi, darbeye dayanıklı yaylar veya yüksek zorlama gerektiren endüstriyel alandaki yaylar gibi birçok farklı noktada yay çeliği kullanımı gerekirken, bu çeliğin dayanıklılığı ancak ıslah ile artırılır. DEMSA bünyesinde gerçekleştirdiğimiz ıslah çalışmalarında da yük karşısında daha dayanıklı ve süneklik yitirmemiş bir malzeme elde edilir.
DEMSA olarak gerçekleştirdiğimiz bu ıslah hizmetinde esnekliğe sahip bir parçanın üretilebilmesi için kaynak uygulamak yerine ısıl işlemde iç çatlaklar dahi oluşmadan homojen bir yapı ile pürüzsüz yüzey hassasiyeti ve ısıl sertleştirme ile ardından uygulanan temperleme sayesinde sonuç elde edilir. Yüksek sıcaklıkta gerçekleştirilen ıslah, eğilme gerilimine karşı yüksek dayanıklılık ve çelikte istenilen esneklik özelliğini elde etmeyi sağlar.
Yay Çeliği Islahı Nedir?
Yay çeliği ıslahı, yay çeliği malzemesinde yüksek ısı ile birlikte uygulanan sertleştirme ardından gerçekleşen menevişleme ile malzemede yüksek bir dayanıklılık, esneklik ve tokluk elde edilmesi işlemidir.
Yay çelikleri kuvvete karşı elastik yapısını korurken, bozulma göstermeden çalışabilen malzemelerdir. Çünkü ıslah bu malzemenin kuvvet ile birlikte esnekliğini koruyabilmesini ve kuvvet sonrasında eski haline dönebilmesini sağlar. Yoğun bir yük karşısında dayanıklılık gösterirken yorulmaya karşı da yüksek bir dayanım ortaya koyar. Gerek bir otomotiv uygulamasında gerek bir makinede yay çeliği kullanılırken, kırılma riski ile karşılaşılmadan yıllar boyunca kullanım sürdürülebilir.
Yay Çeliği Islahı Hangi Alanlarda Kullanılır?
Yay çelikleri için uygulanan kademeli ıslah işlemi günümüzde en çok makine, otomotiv, bağlantı ekipmanları, yedek parça, el aletleri ve beyaz eşya sanayi gibi değişen sektörlerde kullanılan malzemeler için uygulanan bir işlemdir.
Bahsedilen sektörlerde aşağıda verilebilecek örnekler ile yay çeliği ıslahı kullanımı görülebilir.
- Otomotiv endüstrisinde genellikle süspansiyon sistemlerinde
- Koltuk ve yatak gibi ev eşyası ve mobilya sanayisi ürünlerinde
- Savunma sanayisinde askeri araçlar ve silahlar içerisindeki süspansiyon ya da taşıma sistemlerinde
- Endüstriyel makinelerde yine süspansiyon ya da hareket kontrolü için kullanılan mekanizmalarda
- Tarım sistemleri içerisinde traktör gibi cihazlarda
- Makine sanayinde birçok parçanın üretiminde
- Dayanıklı kullanım gerektiren el aletleri ve yedek parça sanayinde
- Otomotiv dişlilerinde
- Gerilme ve yük ile karşılaşan cıvata yayları gibi bağlantı ekipmanlarında
Kullanım alanları ve istenilen dayanıklılık ya da esneklik ölçüleri değişebilse de yay çeliği ıslahı özellikle değişen kalitelerde birçok yay çeliği malzemesi türü için kullanılabilen bir işlemdir. Yaygın bir şekilde ıslah uygulaması istenilen çelik kalite sınıfları arasında ise genellikle 51crv4, 38Si7 veya 55Cr3 gibi sınıflar görülebilmektedir. Çünkü gerekli optimize alaşımları bulunduran bu çelik kaliteleri ıslah ile birlikte en iyi performansı sağlayabilmektedir.
Yay Çeliği Islahı Avantajları
Sertleştirme ve sonrasında menevişleme aşamaları ile uygulanan ıslah işlemi sayesinde yay çeliğinde özellikle aşağıda sayılabilecek avantajlar elde edilir.
- Öncelikle malzeme esnekliğini yitirmeden yüksek bir dayanıklılık yapısı elde eder.
- Esneklik en üst seviyeye ulaşarak yük ya da baskı altında bozulma göstermeden kuvvetin geri çekilmesi ile yay ilk şekline sorunsuz bir şekilde geri döner.
- Kullanım alanlarında çekme ve akma noktasında çok yüksek bir dayanıklılık ile bükülme ya da kırılma göstermeden kullanım sağlanır.
- Sertliğin artırılması ile birlikte gevreklik ortadan kalkarken, şok ya da darbe gibi noktalarda bir kırılma direnci sağlar.
- Yorulmaya karşı çok hareketli bir direnç yapısı elde eden çelik her esneme ve çekme hareketi karşısında daha uzun ömürlü bir kullanım sağlar.
- Islah edilmiş çelik kolaylıkla işlenebilir ve değişen yay tasarımlarında farklı boyutlar için kullanılabilir.
DEMSA Yay Çeliği Islahı İşlem Süreci
DEMSA ISIL İŞLEM hizmetlerimiz bünyesinde proses dahilinde yay çeliği için kullanılacak malzeme ince sac parçalar formunda ısıl işlem hattı fırınlarına yüklenmektedir. Üst üste gelmeden yerleştirilen parçalar el veya otomatik yükleme ile hazır hale getirildikten sonra farklı bir işlem yapısı yer alır. Yay çeliği ıslahı için ısıtma elektrikli sistem ile gerçekleştirilirken, ısı fırının her noktasında homojen bir şekilde dağılım gösterir. Aynı zamanda ıslah sırasında kontrollü bir atmosfer oluşturularak parçalar üzerinde tufalleşme (parçada yüzey demir oksit tabakası oluşması) görünmeden kontrollü bir yüzey ve doğru sertlik sağlanır.
İlk aşamada kontrollü bir şekilde değişen kapasiteli fırınlar içerisinde homojen bir ısı dağılımı ile ısıtılarak sertleştirme işlemi gerçekleştirilen yay çelikleri bir sonraki aşamada koruyucu gaz atmosferinde östenit seviyeye kadar genellikle 810-9000C arasında ısıtılır ve ardından belirli bir süre bu sıcaklıkta bekleyen parça yağ içerisinde soğutulur. Yağda yapılan soğutma ile sertleşmiş parça yüzeyden çekirdeğe ulaşana dek parçanın kalitesi ve bileşimine göre sertleşir.
Sertleştirme aşaması parçada martenzitik bir yapı ortaya koyarken, sert ve kırılgan olabilecek bu yapıya karşı malzemenin tokluk ve dayanıklılığını arttırmak için de bir temperleme aşaması yer alır. Yay çeliklerinde genellikle farklı sertliklere göre değişebilse de 150-6500C arasında gerilimi giderecek ve yüzey sertliğini oluşturacak şekilde uygulanan menevişleme, ıslahın istenilen düzeyde tüm kalite kontrol standartları ile ve izlenebilir bir yapı ile tamamlanmasını sağlar.
Tüm bu proseste kullandığımız fırınlarımız modern Kurtköy tesislerimizde 2 adet manuel kontrollü 500 kg/saat kapasite ile çalışan sürekli sistem Kontiniu ısıl işlem hattı ile başlamaktadır. Bunun yanında tamamen PLC kontrol ile çalışabilen yine Kurtköy tesisinde yer alan 750 kg/saat kapasiteli Kontiniu sürekli sistem ısıl işlem hattımız ve ayrıca Dilovası tesislerimizde de 2 adet 1 ton/saat kapasite ile çalışan benzer mekanizmada işlem hatlarımız bulunmaktadır. İşlemler kapasite, yük, iş takvimi ve süreçlere göre bu değişen işlem hatlarında güvenilir ve kalite kontrolü ile yürütülmektedir.
Kalite kontrol anlamında özellikle ısıl işlemlerde en büyük güvenceyi ortaya koyabilecek IATF:16949 ve ISO 9001:2015 Kalite Yönetim Sistemi ile yürüttüğümüz çalışmalarda hem proses hem de işlem sonrası belirli kurallara göre uygulanmakta ve bağımsız akreditasyon kuruluşları tarafından denetim yapılmaktadır. Islah işleminde de değerlendirmeler CQI-9 Special Process :Heat Treat System Assessment’ denetim formu üzerinden sağlanmaktadır.
Ekonomik Yay Çeliği Islahı Tekliflerimizi Değerlendirebilirsiniz
Bağlantı ekipmanları, mobilya sanayi, makine sanayi, otomotiv, savunma sanayi veya inşaat sektörü gibi değişen birçok sektörde ihtiyaç duyacağınız yay çelikleri açısından geçerli yapıyı oluşturan ıslah işlemi konusunda firmamız ile görüşerek özel bir teklif talep edebilirsiniz. DEMSA bünyesinde mühendislik ekiplerimiz tasarım, numune, teknik çizim veya teknik şartnameleriniz ile bir teknik çalışma sağlayarak size özel bir teklif oluşturabilmektedir.
Sizin için özel bir şekilde hazırlanan teklifte ve tüm aşamalar ile ayrıntıları göz önünde bulundurarak ekonomik bir planlama sayesinde yay çeliği ıslahı hizmetini DEMSA ISIL İŞLEM güvencesi ile talep edebilirsiniz. Yüksek performanslı ve uygun özellikleri kazandıran bir ıslah işlemi için sadece bize ulaşmanız ve talebinizi iletmeniz yeterlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yay çeliği nedir?
Yay üretimi ve etkisi oluşturacak şekilde kullanılacak çelik malzemenin bir baskı altında esnemesi ve baskı olmadığında da normal haline dönmesi özelliğini kazanacak şekilde işlenmiş olarak üretilmiş formudur.
Yay çeliği için uygulanan ısıl işlem nedir?
Yay çeliği olarak kullanılacak malzemelerde yüksek sıcaklıkta sertleştirme ve sonrasında temperleme aşamaları ile yürütülen özel bir şekilde yay çeliği ıslahı oluşturulur.
Yay çelikleri nerelerde kullanılır?
Esneyebilen ve yüksek dayanıklı yapıları ile bu çelik malzemeler otomotiv sektörü, inşaat ekipmanları, demiryolu, havacılık, savunma sanayi, beyaz eşyalar veya mobilyalar gibi birçok alanda kullanılır.