Isıl işlemler çelik başta olmak üzere metal malzemelere güç kazandıran, daha dayanıklı ve nitelikli bir hale getiren işlemlerdir. Her ısıl işlem türü de farklı bir fonksiyon oluşturabilmek için uygulanır. Örneğin; sertleştirme çeliğe dayanıklılık kazandırsa da sonrasında bir iç gerilim yükselişi ve gevreklik oluşturabilir. Sertleştirme işleminin ortaya çıkardığı bu etkiyi gidermek için de temperleme veya diğer ismi ile menevişleme yapılarak iç gerilim düşürülebilir.
Menevişleme bir ısıl işlem aşaması olarak; östenit derecesine kadar ısıtılmış ve ardından soğutularak sertleştirilmiş çeliğin bu soğutma ile birlikte martenzitik dönüşüm yaşaması sonucunda ortaya çıkan sert ve gevrek yapının etkilerini gidermek için uygulanır. Çünkü sertleştirme kazandırdığı martenzitik yapı ile birlikte çeliği kırılgan bir hale getirebilir. Yükselen iç gerilim ancak temperleme ile giderilirken, çelik kararlı bir hale gelir ve kullanılabilir şekilde hem sert hem de tokluk kazanmış bir malzeme elde edilir.
Başarılı bir şekilde temperleme işlemini yapılabilmesinde de özellikle aşağıdaki noktalara mutlaka dikkat edilmesi önemlidir.
- Kullanılan malzeme her zaman doğru seçilmelidir.
- Kullanım amacı göz önünde tutularak işlem sıcaklığı doğru belirlenmelidir.
- Homojen bir şekilde ısı dağılımı oluşturulmalıdır.
- Temperleme için bekletme süresi doğru ayarlanmalıdır.
- Kontrollü bir şekilde soğutma gerçekleştirilmelidir.
- Malzemenin türüne ve yapısına göre temperleme aşamalı şekilde gereğinde birden fazla defa uygulanabilir.
DEMSA ISIL İŞLEM olarak bünyemizde gerçekleştirdiğimiz temperleme işleminde de özellikle su verme ile birlikte soğutulması ve dönüşüm noktasında ortada çıkan gerginliğin giderilmesi amacı ile çelikte temperleme yapılır. Çeliğin martenzitik yapısının yoğunluğunu ve dayanıklılığını arttıran bu işlem bünyemizdeki kontrollü ve kalite odaklı yapı ile homojen bir ısıtma sayesinde iç geriliminin alınması işlemidir.
Temperleme (Menevişleme) Nedir?
Temperleme işlemi su verilerek sertleştirme gerçekleştirilen bir çelik malzemede kırılganlık ortaya koyan metalin 150 ile 650 0C aralığındaki önemli bir sıcaklık ortamında yeniden ısıtılması ile doğru bir süre içerisinde soğutularak, iç gerilim ve gevrekliğinin ortadan kaldırılması ve tokluk yapısı oluşturulması işlemidir.
Endüstriyel anlamda kullanıcının istediği mekanik özellikleri sunabilen menevişleme işlemi, günümüzde malzeme mühendisliği ve metalürji mühendisliğinde kullanılmaktadır. Bu çerçevede de kullanım amaçlarına göre özellikle sıcaklık yapısı bakımından değişen sıcaklık aralıklarında uygulama çeşitleri bulunmaktadır.
Eğer işlem 150-2500C arasında yapılırsa, düşük sıcaklıkta menevişleme anlamına gelir ve genellikle rulman gibi parçalarda yüksek sertliği koruyarak gevreklik düşürülür. İşlem 350-500 0C orta sıcaklık aralığında dövme kalıbı gibi malzemelerde uygulanırken, yüksek akma dayanımı ve tokluk kazanılması için tercih edilir.
Eğer işlem yüksek sıcaklık aralığı olan 500-6500C arasında uygulanıyorsa, genellikle sertleştirme sonrası menevişleme ile tam bir ıslah yapılması istenilen çeliklerde tercih edilmektedir ve bu durum sertlikte hafif bir düşük ortaya koyabilir. Ancak malzeme bu sayede daha rahat bir süneklik ve tokluk kazanırken, ıslah işlemi ile en nitelikli ve kullanılabilir hale gelir.
Temperleme Hangi Parçalar İçin Uygulanır?
Temperleme temel olarak çelik malzeme için uygulama gerçekleştirilen bir işlem türü oluştururken bu işlem sektörel anlamda da otomotiv, savunma sanayi, makine sanayi, inşaat sanayi, bağlantı ekipmanları veya havacılık gibi birçok alandaki parçalar için uygulanır.
Genellikle metalde sertleştirme ardından kırılganlığı azaltmak ve daha dayanıklı bir sonuç elde etmek için uygulanan menevişleme işlemi metal parçalarda örnek olarak aşağıda bahsedilebilecek endüstriyel ve son ürün bazlı metallerde uygulanabilmektedir.
- Kalıp ve enjeksiyon ekipmanları
- Otomotiv sanayisinde aks, mil ya da dişli gibi parçalar
- Makine ve yedek parça sanayinde el aletlerinde ihtiyaç duyulan matkap uçları, penseler ya da tornavidalar
- Motor sanayinde krank milleri ya da pistonlar
- İnşaat sektöründe köprü taşıyıcıları, betonarme demirleri, çelik taşıyıcılar vb.
- Otomotivde şanzıman, dişliler, motor parçaları ve süspansiyon ya da amortisör parçaları
- Yapı ve makine sanayinde kırıcılar, kazma ekipmanları
- Tarım makinelerinde pulluklar
- Savunma sanayisinde uçak parçaları
Endüstriyel, tarımsal, yapısal veya üretim bazlı değişen birçok sektörde malzemenin avantajlı hale getirilmesi için kullanılan temperleme özellikle çeliğin mekaniğini iyileştirmek için tercih edilirken, metalin aynı özellikler ile kullanım ihtiyacını ortaya koyduğu farklı dallarda değişen metal türleri ve cam ya da gıda ürünlerinde de uygulanabilen bir yöntemdir.
Menevişleme Avantajları Nelerdir?
Menevişleme işlemi en önemli ayrıntıları ile birlikte malzemeye daha yüksek bir dayanıklılık kazandırırken, işlenilebilir bir hale gelmesini ve daha güvenli bir yapı ile kalite kazanmasını sağlar.
Menevişleme temel amaçları ile birlikte sertleşmiş çeliğin kırılganlığını düşürmek, daha dayanıklı bir hale gelmek, süneklik oranını yükselterek iç gerilimi düşürmek için uygulanan bir işlemdir. Bu anlamda özellikle de aşağıdaki avantajları ortaya koyabilir.
- Temperleme çelikte daha sert bir yapının elde edilmesini ve aşınmaya karşı dirençli olmasını sağlar.
- İşlem iç gerilimin düşürülmesi ile çeliğin dengeli bir içyapı kazanmasına olanak tanır.
- Menevişleme uygulanan çelik, darbeye karşı dayanıklı bir hale gelir ve zorlayıcı alanlarda kullanılır.
- Süneklik kazanan malzeme aynı zamanda esnek bir hale gelirken, deformasyona karşı dayanıklı kullanım sağlar.
- Kullanım alanlarında gerilmenin oluşturabileceği çatlakları önleyerek uzun ömürlü bir sonuç ortaya koyar.
- Kırılganlığı düşüren bu işlem dayanıklılığı aynı oranda arttırır.
Temperleme ile Tavlama Arasındaki Farklar
Temperleme işlemi denildiğinde birçok kişinin aklına benzer olduğu düşünülen tavlama işlemi de gelse de aslında bu iki ısı işlem türü arasında çok ince farklılıklar bulunmaktadır. Temperleme daha düşük kırılganlık daha yüksek dayanıklılık ve iç gerilimi düşürmek için uygulanan bir işlemdir. Tavlama yapılırken ise metale daha işlenebilir bir özellik kazandırmak için iç gerilimi gidermek ve mikro yapıyı tekrar kristal bir hale getirmek amaçlanır.
Tavlama iç gerilimi ortadan kaldırırken, malzeme de süneklik oranını arttırır ve mikro yapı yeniden kristal bir hale geldiği için yine çok avantajlı bir ısıl işlemdir. Temperlemede kırılganlığın düşürülmesi ile dayanıklılık arttırılırken, tavlama işleminde iç gerilimin düşmesi ile birlikte işlenebilirlik artar. Ancak menevişleme endüstriyel alanda ve malzeme mühendisliğinde önemli yapısı ile çeliğe güç kazandırdığı için ve daha uzun ömür kullanımı oluşturduğu için çok daha sık seçilen bir yöntemdir.
DEMSA Temperleme Kalitesi Süreci
DEMSA proses süreci içerisinde menevişleme işleminin yapılmasında uluslararası standartlar olarak da kullanılan üç aşamadan yararlanılır. İlk aşama sertleştirilmiş çeliğin ısıtılması ve istenilen özelliklere göre homojen bir yapı sağlayacak şekilde bu ısının ve sürenin belirlenmesi ile gerçekleştirilir. Belirlenen değerlere göre bekletme sağlanırken çeliğin içyapısındaki gerilme düşürülerek ikinci aşama tamamlanır. Son aşama kontrollü bir soğutma ile birlikte çeliğe yeniden stabil bir iç yapı kazandırma işlemidir.
Testislerimiz bünyesinde bu üç aşamanın kontrollü bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlayacak değişen tonajlarda farklı 5 ısıl işlem hattı ile hizmet verilmektedir. Çözüm odaklı anlayışımız ve çevreyi koruyan güvenilir yapımız sayesinde en üst düzeyde beklentilerinizi karşılamayı hedefleyen hizmet anlayışımızda planlı ve mühendislik destekli düşük hata oranlı bir işleyiş yapılmaktadır. Kullandığımız teknoloji; ürün ve tarih gibi tüm bilgiler ile aldığınız hizmetin takip edebilmenizi ve kontrolünüzde yürütülmesini sağlamaktadır.
Kalite kontrol DEMSA ISIL İŞLEM olarak Toplam Kalite Yönetimi ilkeleri ile yürüttüğümüz ve müşteri memnuniyetine çok yüksek özen verdiğimiz bir süreçtir. Hem tedarikçilerimiz hem müşterilerimiz için karşılıklı bir işbirliği oluşturduğumuz bu süreçte özellikle her proseste uyguladığımız IATF:16949 ve ISO 9001:2015 Kalite Yönetim Sistemi güveni arttırırken, her işlem sonucunda da CQI-9 Special Process :Heat Treat System Assessment’ denetim formu üzerinden değerlendirmeler yapılmaktadır.
Size Özel Temperleme Tekliflerimizi Değerlendirebilirsiniz
Sektörünüzde kullandığınız malzemeye ve malzeme nezdinde duyduğunuz ihtiyaca bağlı olarak temperleme işlemlerinde tamamen size özel bir şekilde hazırlanacak tekliflerimizi 365 gün değerlendirebilirsiniz. Hazırlanacak tekliflerde sizden gelen talep, numune, teknik çizim veya şartnameye uygun bir şekilde mühendislik ekiplerimiz size ulaşarak ön görüşme başlatabilir.
Karşılıklı fikir alışverişleri, değerlendirmeler ve teknik değerlendirme sonuçları ile birlikte ortaya çıkan şartname sayesinde aldığınız teklifi en ekonomik şekilde bir fırsata dönüştürerek hizmet talebinde bulunabilirsiniz. DEMSA ISIL İŞLEM bünyesinde sizlere sunulan temperleme hizmetlerinde en ekonomik yapı ile birlikte yıllarca sürdürebileceğiniz bir işleme kalitesi, süreklilik ve en üst hassasiyet ile sürekli yenilik avantajı elde edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Metalde temperleme nasıl yapılır?
Isıl işlem ile sertleştirilmiş çelikte yeniden daha düşük sıcaklıkta bir ısıl işlem uygulanarak iç gerilim azaltılır ve çeliğe istenilen dayanıklılık ile tokluk yapısı kazandırılır.
Çelikte menevişleme nedir?
Menevişleme çelikte gevreklik ve kırılganlığı düşürmek için iç gerilimi gideren bir ısıl işlemdir.
Temperleme kaç derecede yapılır?
İşlem 150 ile 650 derece sıcaklık arasında malzemenin türü, boyutu ve istenilen mekanik özelliklere göre yapılabilmektedir.